Roger Penrose

Roger Penrose: Nobelprijs en Schaken
(Martinus Riemersma)

Een dezer dagen werd bekend dat de Nobelprijs voor de Natuurkunde dit jaar is toegekend aan drie wetenschappers die onderzoek deden naar het bestaan van zwarte gaten in het heelal. Zwarte gaten zijn gebieden in de ruimte waar de zwaartekracht zó sterk is dat niets eraan kan ontsnappen, zelfs licht niet!
De helft van de totale prijs (een geldbedrag van € 900.000.-) gaat naar de Brit Roger Penrose, die met ingenieuze wiskundige methoden bewees dat zwarte gaten wel moeten bestaan als een direct gevolg van de algemene relativiteitstheorie van Einstein.
De andere helft wordt gedeeld door de Duitser Reinhard Genzel en de Amerikaanse Andrea Ghez. Zij ontdekten een superzwaar compact object (dus met enorme zwaartekracht!) in het centrum van ons eigen Melkwegstelsel.

Over Roger Penrose wil ik iets meer vertellen. Uiteraard is op het internet veel wetenswaardigs over hem te vinden. Maar ook door zijn populair-wetenschappelijke boeken heeft hij internationaal grote bekendheid verworven. Ik noem als voorbeeld de Nederlandse uitgave ‘De nieuwe geest van de keizer’ (eerste druk 1990). Dat boek gaat over computers, de menselijke geest en de natuurwetten.

Veel opzien heeft hij gebaard met de publicatie van een schaakprobleem, waar zelfs de sterkste computers niet uit komen, maar waarvan ik zeker weet dat elk lid van onze schaakclub de oplossing binnen de kortste keren ziet!
Een aardig weetje: Roger is een broer van Jonathan Penrose, die in de jaren 1958-1969 tien keer schaakkampioen van Groot-Brittannië was.

 

Het gaat dus om dit probleem (de stelling kan uit een echte partij ontstaan!):
Wit is aan zet en staat heel veel materiaal achter. Hoe houdt hij desondanks toch remise?

Ik heb dit probleem opgegeven aan SF+NNUE PO 270720. Dit programma is volgens deskundigen momenteel het sterkste schaakprogramma ter wereld. Het is een Stockfish-variant met een Elorating van rond 3500 (Carlsen heeft 2863!) .

Na uren rekenen waardeerde dit programma deze stelling nog steeds met -9.64. Dus zeer groot voordeel voor zwart!
En dat terwijl wit toch heel makkelijk remise kan houden!

Opmerking. Als je twee zwarte lopers uit de stelling weghaalt, dan ziet het programma wel meteen dat het remise is en heeft het dus in de gaten waar het in deze stelling om draait! Dit zegt veel over hoe zulke programma’s denken!

Voor de aardigheid geef ik nog twee problemen met dezelfde bijzonderheid als dat van Penrose. In die zin dat de computer ze momenteel nog niet kan oplossen, maar de mens wel!
Ze horen bij het onderwerp waar Penrose zich ook veel mee bezig heeft gehouden, Mens versus Computer.
De problemen zijn heel leuk! Probeer de oplossingen maar eens te vinden!

 

 

Wit is aan zet en houdt remise!
(W. Rudolph, 1912)

 

 

 

 

En deze. Een heel stuk moeilijker!

Eveneens is de opgave: wit is aan zet en houdt remise!
(M. Illescas, 2017)

 


Wil je reageren op dit artikel? Dat kan via onderstaand formulier (op + klikken).

Geef hier je reactie (invulformulier)

    Naam: (verplicht)

    E-mail: (verplicht)

    Aanvulling: Een interessante reactie op dit artikel kreeg ik van Wim Velker. Hij maakte mij er op attent dat ook Vassily Smyslov (1921-2010, wereldkampioen van 1957-1958) zich met dit soort stellingen heeft bezig gehouden.

    Via Google vond ik het probleem hiernaast, dat ook van Smyslov afkomstig is.
    Wit is aan zet. Hoe houdt hij remise?
    Ook hier vindt de computer (vooralsnog?) de oplossing niet!

    Voor wie niet het geduld kan opbrengen zelf de oplossing (met alle varianten) te zoeken, kijk en luister hier.